حرکت امام رضا علیه السلام از مدینه
از مخول سجستانی روایت شده که چون قاصد برای بردن امام رضا علیه السلام به جانب خراسان بیامد، من در مدینه طیبه بودم. پس امام به مسجدالرسول رفت تا با جدش وداع کند و کراراً پی در پی وداع کرد و هر نوبت که وداع می کرد، باز به طرف قبر مطهر بر می گشت و صدا به گریه و ناله بلند می کرد. من به حضرتش نزدیک شدم و سلام کردم. جواب سلام مرا داد. به وی تهنیت عرض کردم. آن حضرت فرمود: مرا از جوار جدم بیرون می برند، از آن پس در زمین غربت می میرم و در کنار هارون دفن می شوم.
من از همان راه که حضرت تشریف فرما شدند، پیروی کردم تا وقتی که در طوس وفات کرد و پهلوی قبر هارون دفن شد.
امر کردن امام رضا علیه السلام به گریه کردن برای او
از ان حضرت روایت شده است که فرمود: در وقت بیرون آمدن از مدینه عیال خود و اقارب را حاضر کردم که بر من گریه کنند که من بشنوم و گفتم به ایشان که دیگر به سوی شما برنمی گردم.
در زیارت جوادیه نیز ماثور است:
السلام علی من امر اهله و عیاله بالنیاحة علیه قبل وصول القتل الیه.
سلام بر آن کسی که به اهل و عیال خود دستور داد پیش از آنکه به شهادت برسد، بر او گریه و نوحه کنند.
امام دست پسرش حضرت جواد علیه السلام را گرفت و به مسجد برد و دستش را بر قبر رسول خدا صلی الله علیه و اله نهاد و او را به قبر مطهر چسبانید و به رسول خدا سپرد و حفظ او را به برکت پیامبر صلی الله علیه واله از خدا خواست. حضرت جواد علیه السلام به پدرش نگریست و گفت: به خدا سوگند به سوی خدا می روی.
سپس امام هشتم علیه السلام به تمام خدمتکاران و وکلا دستور داد تا از حضرت جواد علیه السلام اطاعت کنند و با او مخالفت ننمایند و به آنها فهماند که حضرت جواد علیه السلام جانشین اوست.
مسیر حرکت امام رضا علیه السلام به سوی خراسان
به روایت صاحب ینابیع الموده امام رضا علیه السلام از مدینه ی طیبه بیرون شد و از راه بصره و اهواز و فارس و نیشابور به مرو رسید.
رسیدن امام به سناباد طوس و خبردادن از محل دفن خود
ابوالصلت هروی روایت می کند که چون امام مظلوم به سناباد طوس رسید، داخل قبه ای شد که قبر هارون در آنجا بود و در پیش قبر او خطی کشید و فرمود: این تربت من است و من در اینجا مدفون خواهم شد و حق تعالی این مکان را محل ورود شیعیان و دوستان من خواهد گردانید. به خدا سوگند که هر کس از شیعیان مرا در این مکان زیارت کند یا بر من سلام کند، البته حق تعالی مغفرت و رحمت خود را به شفاعت ما اهل بیت برای او واجب گرداند.
رسیدن امام رضا علیه السلام به سرخس و زندانی شدن آن حضرت
صالح المرادی روایت کرد که من رفتم در منزلی که حضرت رضا علیه السلام را در آن منزل حبس کرده بودند، پس من از زندانبان حضرت اذن دخول خواستم. گفت: ممکن نمی شود بر آن حضرت وارد شوی، چون آن بزرگوار روز و شب هزار رکعت نماز می خواند و حال در مصلای خود مشغول مناجات و عبادت است.
بنابراین مأمون حداقل حضرت رضا علیه السلام را مدت هفت ماه در سرخس مشهد بین راه متوقف نمود.
(زندگینامه و مصائب چهارده معصوم علیه السلام، یدالله بهتاش، ص282)
